It-Trumbettier

It-Trumbettier huwa l-ewwel ktieb ta’ poeżiji bil-Malti ta’ Adrian Grima (bi traduzzjonijiet għall-Ingliż) li ħareġ fl-1999. Dal-ktieb ġiet t-tieni fil-Premio Tivoli Europa Giovani għal kotba tal-poeżija ppubblikati fl-Ewropa fl-1999.

Traduzzjonijiet għall-Ingliż ta’ Adrian Grima u Peter Serracino Inglott | Tpinġijiet ta’ Adrian Mamo u Raphael Vella | Disinn tal-qoxra ta’ Adrian Mamo | ISBN-10 : 9990968853 | ISBN-13 : 978-9990968859

Il-poezija ta’ Adrian Grima timxi bla tbatija fi spazju bejn il-lirika u l-ironija, dejjem bi hlewwa serja, forsi gravi. Il-binja ritmika, l-ghalqa metaforika, il-frazjologija, ir-rima f’punti decizivi, ix-xehta narrattiva tad-diskors: dawn ix-xejriet jipprezentaw lill-poeta bhala rakkontatur ta’ emozzjonijiet ewlenin, ekonomiku fil-kliem, matur fl-implikazzjoni, ghaqli fit-tqeghid tal-partijiet flimkien. Ir-rispett tieghu lejn il-kelma jintiseg mal-mod kif hu jfittex il-misterjozità poetika taht il-qoxra ta’ kulma jidher ovvju u immedjat.

Oliver Friggieri

Originally, the trumpet was “the instrument of command in battle, herald of authority, proclaimer of the destiny of man” (to quote the Oxford Companion to Musical Instruments); but happily, in the late 1920’s it acquired valves and the capacity to imbue its sound with colour. It is obviously this present day (indeed, post-Louis Armstrong) instrument, and not its pompous and imperious precursor which Adrian Grima seeks to emulate with his voice and his word-processor. It is indeed a joy to welcome into the swaying ranks of the Maltese Poets Band somebody who does not pant to research the high F on his B flat instrument and can also move from jazz to either the neo-romantic or the neo-classic according to the mood of the moment.

Peter Serracino Inglott

Jekk il-marka ta’ poeta tajjeb hi li jikteb tajjeb dwar għadd ta’ temi differenti, naħseb li Grima huwa poeta tajjeb ħafna. Jirnexxilu jikteb dwar l-imħabba, dwar il-mewt, dwar il-ħajja soċjali ta’ pajjiżna u dwar il-politika dinjija u jkun konvinċenti dejjem.

Is-sigriet aktarx jinsab fil-fatt li l-poeta ma jiħux lilu nnifsu bis-serjetà wisq u ma jaħlix wisq kliem jitkellem dwaru nnifsu.

Marco galea

I really enjoyed your wonderful poems very much. They struck me by their sublety and gentleness of expression, and yet their power of meaning. I enjoy reading them again and again.

Ulrike Brisson (18.5.00)
Dept. of Comparative Literature, Penn State University, USA

I occasionally read a poem of the volume you sent me, such as to get away from a hectic day and focus on life’s more essential sides. The book itself is  prominently placed on my book shelf at home, so that I can look through it any time. From the debth of your thoughts and emotions, and the wonderful language you use to express them.

Florence Widmer-Schnyder (11.5.00)
University of Texas at Austin

I read your poems and I think that life and love are two very important things for you. I can only support you in living love and loving life.

ERIC Edmond von Monckhoven (4.5.00)

Tassew għandek ġabra mill-aqwa.  L-istil tiegħek jaqta’ fil-laħam il-ħaj, xi drabi xott xott, konċiż u b’ekonomija tal-kelma, drabi ohra poetiku u mirqum.  Imma dejjem hemm dak kollu li jippreokkupak u jipprovokak.  Prosit Adrian. Grazzi talli permezz ta’ dal-ktieb ftaħtilna tieqa ġdida.

Trevor Żahra (2.3.99)

Poeżija ta’ Adrian Grima | Tpinġija ta’ Raphael Vella

Adrian Grima (born in 1968 in Malta) carries a fist of protest on the back of a poetic elephant. Seemingly, an innocent story but in fact, it’s a story about the narrow gap between a ruler and a subject.
 
Adrian Grima tears off the two-dimensional placard of the harsh saying and presents the same saying with multi-dimensional poetical power.
 
The ‘elephantic’ bait that is displayed in front of the reader’s eyes resembles lucid water in which our image is reflected. The metaphoric stone that is thrown to these waters is to undermine this innocent reflection.
 

Ronny Someck, about “The Tragedy of the Elephant That Wanted to Enter a Birdcage,” Iton 77 (Israel, April, 2004)

Mare di morte e d’allegria, il Mediteraneo del giovane maltese, nelle note notturne dei bar… una medusa bagnata che guarda il nostro destino.

Costanza Ferrini, Lingue di Mare, Lingue di Terra (Mesogea, Messina, 1999)

Il est encore trop tôt pour distinguer les traits caractéristiques d’une génération plus récente de poètes maltais reprèsentès par Adrian Grima et Inmanuel Mifsud. Cependant, ces jeunes poètes présentent quelques caractéristiques littéraires communes, et, tout d’abord une disposition à présenter des êtres marginalisés dans un contexte plus large et global avec une insistance moindre sur des tactiques percutantes que les poètes précédents. Adrian Grima utilise, avec une ironie discrète, des métaphores banales, triviales, telles qu’une grande braderie de marchandises de seconde main, pour caricaturer des injustices globales, ou une Afrique exploitée et dépouillée de ses ressources (“La grande braderie”). Un thème de plus on plus fréquent de cette poésie montante semble être que, dans le village global, les séquelles de l’exploitation, de la domination et de la violence deviennent une condition partagée par l’oppresseur comme par la victime. Grima prend souvent une force dominante, et sa victime, au piège ironique d’une même trame lorsqu’il nous montre un oppresseur devenu esclave des mesures qu’il a lui-même mises en place: “Les gardes se croient mieux lotis que moi/ mais il y a un Tibet en eux, aussi” (“Tibet”). De manière récurrente, sa poésie dépeint un pouvoir puissant produisant ses propres impuissances, pertes et souffrances, tandis qu’il domine une force plus petite qu’il ruine au-delà de toute possibilité de gain. Dans “La tragédie de l’éléphant qui voulait entrer dans une cage à oiseaux”, l’idée est exprimée comme dans une caricature de journal, lorsque l’éléphant, contemplant les débris de la cage qui persiste à refuser de le laisser entrer, se sent encagé par ce refus. Tandis que la caricature de Grima dépeint les souffrances que s’impose à elle-même une humanité puissante, ses poèmes les plus lyriques se concentrent sur les vies obscures et singulières de personnages individuels (“Le trompettiste” et “Un vélo pour nulle part”) à travers les habitudes inconnues desquels on appréhende les conditions d’existence véritablement porteuses de sens.

Bernard Micallef, Le Jardin d’Essai, 2001

Ġeneralment naqbel ħafna mad-deskrizzjoni inċiżiva u preċiża ta’ Oliver
Friggieri dwar l-istil u l-kwalità tal-poeżija ta’ Adrian Grima. Għalija l-poeżija tiegħu hi tassew ġenwina għax il-kliem u l-mużika lirika ħielsa nħosshom bħall-ilma ġieri li, bħal ma jħobb jgħid hu ta’ sikwit, “jaħslu” l-ħsieb bix-xarba u bil-ħoss penetranti sottili u mingħajr vjolenza ċċarrat iżda b’delikatezza fina li xxoqqok u taħsdek fin fin b’mod frisk u apparentament “casual” jew ħafif. Dan donnu jixbah il-mod kif jgħix il-poeta stess l-esperjenza tal-ħajja li tnisslet fih sewwa fiż-żgħożija u li issa, fuq l-għatba li minnha joħroġ miż-żgħożija u jidħol fl-“irġulija”.

L-esperjenza tiegħu, jew esperjenzi li xejn ma jidhru drammatiċi imma li huma tassew profondi b’toqol “bla toqol” hi mimlija b’ironija ħelwa (u għalhekk iktar qarsa) ta’ dit-transizzjoni tal-ħajja bejn dak li jsejħulu ‘ħolm’ u dak li jsejħulu “realtà”. Għalhekk il-poeżija tiegħu mimlija paradossi tal-ħajja li ssir tassew enimma. Għalhekk il-poeżija ta’ Adrian Grima ħafna drabi nħossha pjuttost “whimsical“, b’kisra niket sieket u “wonder” jiġri fih il-ħin kollu. L-ironija tiegħu hi umana ħafna u mhix distruttiva jew ċinika iżda b’ċerta ħlewwa u kuraġġ ta’ min jemmen fil-ħajja u lest biex jitbissem. Dan ma jfissirx li l-ħajja u dak li jkerrahha, ixekkilha jew anki jista’ joqtolha, ma jħossux jifnih u jġiegħlu jirribella – dan Grima jagħmlu ‘with a human and bravely humourous twist’. Minkejja kollox, jekk mhux anki fir-“realtijiet” tal-ħajja nfishom ukoll, hu jħoss li fil-fond ta’ kollox jemmen fil-ħajja u jħobbha.

Il-poeżiji kollha rajthom tassew sbieħ. Kollha huma tassew poeżija li qatt u qatt ma jirnexxilek tfissirha anqas fl-itwal biċċa proża. Naħseb waħda mill-aktar poeżiji tipiċi ta’ Adrian Grima hi “Il-Ferrovija u l-Wied” f’paġna 58-59. Qabel ma nagħmel kummenti oħra dwar din il-poeżija tipika, irrid ngħid li l-verżjoni Ingliża tfisser il-verżjoni Maltija minn “barra” (wisq) u ma tidħolx tassew fir-ruħ tagħha. Il-benna li ssib f’tal-Malti ma ssibhiex f’ta’ l-Ingliż.

Għal Grima, il-ħajja, iktar minn “enimma” hija iżjed misteru – il-misteru uman li, kif jgħid tajjeb Karl Rahner – wieħed mill-aqwa teoloġi ta’ qabel u wara l-Vatikan II jgħum fil-misteru infinit u assolut ta’ Alla, anke jekk ma tasalx biex issemmih hekk. Karl Rahner infatti jgħid li teoloġija dejjem għandha tkun teoloġija antropoloġika li terġa’ tlaqqa’ bl-aktar mod intimu l-filosofija u t-teoloġija. Għalhekk Karl Rahner jitkellem fuq “the supernatural (jew“transcendental”) existential“. Din hi l-profondità tal-ħajja li Grima jħossha fih u madwaru – dan għalija hu l-wied ta’ l-eżistenza li waqt li tiġri fih mal-medda tal-jiem u s-snin (ix-xemx arloġġ tal-ħin) ibill saqajh fih. Dan ifakkarni wkoll fil-poeżija l-oħra f’p. 69, “wara li għereq (ironija u paradoss) il-baħar ta’ ġol-poeta. Dal-paradoss qisu li minkejja l-baħar bla orizzonti li hemm fik u li hu mhedded mill-ħajja tal-qoxra li jinxef, b’danakollu mhux jinxef il-baħar iżda jegħreq fl-assolut lil hemm minn kull tarf. Tfakkarni wkoll fl-aqwa poeżija ta’ Dun Karm “Il-Jien u Lilħinn Minnu”. Id-differenza bejnek u Dun Karm, apparentament, hi li waqt hu iktar “metafiżiku” int iktar antropoloġiku eżistenzjali. Iżda kemm hu u kemm int tmissu l-istess misteru tal-bniedem – inti forsi ħafna iktar inkarnat. Għalhekk jidhirli li din hija poeżija tassew ġenwina għax dan jagħmel poeżija tkun verament poeżija. Ir-romantiċiżmu ta’ Grima ġej mir-rumanz tal-misteru tal-ħajja fid-dinja u mhux fis-sħab. Is-sentimenti tiegħu mhumiex sentimentali kif juru anki l-poeżiji tiegħu ta’ mħabba, bħal “Illejla Jekk Trid” jew “Bexxqet il-Bieb” jew anki “L-Imħabba Bħal Murtal”.

Il-poeta jħoss ħafna l-konflitti li dejjem hemm fil-persuna kif ukoll fis-soċjetà għax minn dan hi magħġuna l-ħajja. Dan ukoll minsuġ ħaġa waħda, anzi hu direttament biċċa mill‑misteru tal-ħajja li kemm il-poeta u kemm il-poeżija tiegħu huma kompletament meħudin bih. Il‑ġlieda-attrazzjoni ta’ Dun Karm bejn il‑”jien” u “lilhinn minnu” ‑ hija l‑ġlieda eżistenzjali. U propju għalhekk Grima mhuwiex pessimista mranġat li jibki biss jekk mhux anke jikkundanna u jisħet. Eżempju ta’ dan hu li anke f'”Ir‑Rota Li Ma Tmur Imkien”, għalkemm iħoss il‑kesħa u l-biża’ quddiem l‑assurdità ta’ Sartre, li hi tassew sewda, madankollu, bħal Fellini u l‑films il‑kbar li jmissu l‑misteru “teneru” tal‑ħajja, il-poeta jibqa’ jistagħġeb u ma jaċċettax l‑annikilazzjoni għax jemmen u jittama kontra kull tama. Dan ifissru tajjeb fit‑tieni parti li tibda “Ir‑rota timlielu l‑faqar tiegħu;” u fil‑qiegħ (b’sens doppju) jibqa’ “l‑faqar meraviljuż tad‑disa’ ħajjiet u s‑sebat irjus”. Dan ukoll li nara s‑Sudan li minkejja t-tballit u t‑theddid kollu li s‑suwed dejjem jaqalgħu dejjem qishom jitilgħu fil‑wiċċ għax il‑ħajja hi aqwa mill­-mewt. Hawn ukoll niftakar li fil‑poeżija tiegħu l-poeta jaffaċċa l­-misteru tal‑mewt li ma jifgahx iżda misteru hu, għax iġibu wiċċ imb’wiċċ mal‑misteru ikbar li hi l‑ħajja. Din hi wkoll tematika fundamentali ta’ Karl Rahner fit‑teoloġija antropoloġika tiegħu li jiddefinixxi l‑bniedem bħala “a being unto death“.

Bernard Mallia SJ, Il-Ġens, Ġunju 2000

Fil-kuntest tal-poezija ta’ Adrian Grima l-postmodernizmu jista’ jintgharaf f’ghadd ta’ xejriet li jwasslu ghal din id-definizzjoni sewwasew ghaliex huma mlaqqghin flimkien biex iroddu interpretazzjoni wahda: it-tiftixa tas-semplicità mitlufa u l-gharfien tar-realtà bhala kumplessa u ambigwa, it-tahlita tal-biza’ u tal-fiducja quddiem dinja “gdida” mmexxija dejjem mil-ligi qadima tat-tbatija, il-moghdija min-narrazzjoni ghar-riflessjoni fl-isforz biex tinkiseb konkluzjoni. Hi poezija ta’ persuni u qaghdiet maghzula, imgarrba fis-singolarità taghhom, osservati minn punt definit li jinsab xi mkien bejn ir-ruh imhassba tal-wiehed u l-aljenazzjoni hienja tal-hafna.

Id-diwi qawwi tal-mudelli konvenzjonali (ritmi, rima, forom) donnu hu hjiel ta’ sejha ohra biex il-poeta, kull poeta, ifittex jerga’ lura lejn postu biex hemm isib lilu nnifsu u jingharaf bhala tali. Din ix-xejra ma tinhassx ahjar milli fl-imgiba konsistenti ta’ Adrian Grima rakkontatur, il-hallieq tal-ballata, il-forma jew ghallinqas l-attitudni li biha jintlahaq il-kompromess mixtieq bejn il-“kolta” u l-poezija popolari. Hemm xi haga li turi li l-poeta socjali ghandu kuxjenza postsoċjali, hjiel tat-thassib tieghu fi hdan kultura postindustrijali li ghadha tfittex it-tifsira ta’ kulma hu bikri, primordjali. Il-mixja lura lejn is-semplicità mhix hafifa.”

Oliver Friggieri, Mejju 1999


“Din il-gabra ta’ poeziji taghmel gieh mhux biss lill-poeta Adrian Grima, izda fuq kollox tiftah bieb ghal hafna poeti u kittieba godda. Il-mod kif Grima jhares lejn il-hajja, lejn il-karattru Malti fl-isfond tat-taqlib li jsehh ta’ kuljum fil-Mediterran u d-dinja ta’ madwarna, huwa mera tar-realtajiet. Huwa kontribut qawwi lejn id-dinja li ckienet kawza tal-mezzi qawwija tal-komunikazzjoni. L-iskop ewlieni tal-poeta bit-trumbetta f’idu hu li jressaq il-bokkin taghha lejn xufftejh u jaghti s-sinjal sabiex il-poeti l-godda jixhtu l-ewwel pass.

Francis Galea, It-Torca, 13 ta’ Gunju, 1999

“I very much enjoyed It-Trumbettier. You have a true sense of the magnificence of futility.”

Tony Hanania

The Launch of It-Trumbettier

Poems by Adrian Grima in a bilingual edition

Translations by Adrian Grima and Peter Serracino Inglott

Illustrations by Raphael Vella and Adrian Mamo

9 February, 1999

On Thursday, 18 February, at Francis Ebejer Hall at the University of Malta (behind the Library), Adrian Grima will be presenting his book of poems in Maltese with English translations, called It-Trumbettier. The translations were made by Adrian Grima and Peter Serracino Inglott. The book includes a number of illustrations by Raphael Vella and Adrian Mamo and a full-colour cover. The presentation of It-Trumbettier starts at 7.00p.m.. Everyone is welcome to attend.

Ray Calleja, who has recited Grima’s works on various occasions over the years, and Claire Agius will be reading a selection of the poems, and Walter Micallef, a leading singer-songwriter, will be interpreting a number of songs, including poems from It-Trumbettier. Tunisian musician Jamil Limam, who participated in the 1998 edition of the Evenings on Campus festival, will also be performing during the evening.

Moreover, Ġwann Xerri O.P. will be presenting some food for thought on literature and social and political commitment, while Oliver Friggieri will be commenting on the poems.

This evening of poetry and music will not only introduce It-Trumbettier to the general public but also challenge poetry to venture beyond the neat book-bound prison it has been confined to and re-establish its strong relationship with other forms of art and its relevance to everyday life.

On the evening It-Trumbettier will be on sale at the special price of Lm1.95. After Thursday it will be on sale at L-Arka, the fair-trade shop in St. Paul’s Street, Valletta, and at leading booksellers.


It-Tnedija ta’ It-Trumbettier

Poeżiji ta’ Adrian Grima f’edizzjoni bilingwi

Traduzzjonijiet ta’ Adrian Grima u Peter Serracino Inglott

Tpinġijiet ta’ Raphael Vella u Adrian Mamo

It-3 ta’ Frar, 1999

Nhar il-Ħamis, 18 ta’ Frar, fis-7p.m., f’Sala Francis Ebejer ta’ l-Università ta’ Malta (wara l-Librerija) se nippreżenta l-ktieb ta’ poeżiji tiegħi bl-isem ta’ It-Trumbettier. Ray Calleja u Claire Agius se jaqraw uħud mill-poeżiji, waqt li Walter Micallef se jkanta għadd ta’ għanjiet, fosthom uħud li jidhru fil-ktieb. Mistieden ieħor se jkun il-mużiċist Tuneżin Jamil Limam li ntlaqa’ tant tajjeb waqt l-Evenings on Campus ta’ l-1998.

Stedint ukoll lil Ġwann Xerri O.P. biex jagħmel ftit osservazzjonijiet dwar il-letteratura u l-impenn soċjali u politiku, u lil Oliver Friggieri biex jitkellem dwar il-ktieb.

Nieħu pjaċir ħafna jekk tattendi din il-lejla ta’ poeżija u mużika, mhux biss minħabba l-preżentazzjoni tal-ktieb, iżda għax nemmen li jekk il-poeżija tissakkar ġol-ħabs pulit tal-kotba tkun qiegħda tiċħad ir-rabtiet tagħha ma’ forom oħra ta’ arti u ssaħħaħ il-fehma ta’ min jaraha, kultant bir-raġun, bħala irrelevanti.

Matul il-lejla It-Trumbettier se jkun għall-bejgħ bil-prezz speċjali ta’ Lm1.95. Wara l-lejla jkun jista’ jinxtara mill-ħanut tal-Koperattiva Kummerċ Ġust, L-Arka, li qiegħed 306, Triq San Pawl, il-Belt Valletta, jew mill-ħwienet ewlenin tal-kotba.

Kulħadd huwa mistieden.


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s