Arvis Viguls

Traduzzjonijiet ta’ Adrian Grima 

“Con barqueira e remador” VIII Poetry Translation Workshop on San Simón, Galicia | Settembru-Ottubru 2019 


Il-Ktieb

Waħda wara l-oħra mmiss it-tbajja’ tal-ġrieħi tiegħi,

bla ma nagħti fil-għajn,

biex inkun nista’ niftakar min jien.

M’għadnix naf inrodd is-salib —

dan tiegħi huwa l-aħħar ritwal.

 

L-eqdem marka qiegħda fuq spallti tax-xellug — mit-tilqima tal-ġidri —

tonda, qisu xi ħadd

is-sigarett tfieh hemmhekk.

Dik kienet l-ewwel magħmudija.

 

Għandi ħafna girfiet żgħar

fuq l-għaxart iswaba’ —

girfa għal kull kmandament.

Meta kont tifel kont inħobb is-skieken.

Dak iż-żmien ma kienx hemm biex tilgħab.

 

Kont inqiegħed quddiemi fuq il-mejda l-oġġetti kollha li jaqtgħu

li kien ikun hemm id-dar,

u kont nagħtihom isem,

bħal meta jsemmu l-ulied subien.

 

Jikkalkulaw żiemel kemm għandu żmien minn snienu,

iż-żmien tal-uġigħat — mit-tbajja’ tal-ġrieħi.

Imm’għadni żgħir ħafna.

Hawnhekk —

u din irrid ngħidha minn taħt l-ilsien —

għad fadalli ħafna fejn.


Bodybuilders fil-Gym

L-għeruq f’laħamhom jiffurmaw disinn kumpless, bħal tatwaġġ raffinat,

u l-muskoli jħarsulek bl-ikrah —

anki ż-żewġ naħat ta’ patattu huma żewġ uċuħ,

żewġ uċuħ imdejqin ħafna,

li jibku gelgul dmugħ mielaħ.

 

U l-vini taħt il-ġilda

qishom xibka

li jinqabdu fiha,

li mhux se joħorġu minnha ħajjin.

U xi mkien fil-qiegħ ta’ dan kollu

hemm il-muskolu prinċipali — il-qalb —

atleta daqs ponn,

gym daqs but,

li jrid iżomm din il-bhima f’saħħitha,

li jrid iżommha fuq saqajha.

 

Nistħajjel li wara

li jċaqalqu t-tunnellaġġ ta’ ringiela

karozzi tal-ferrovija minn spalla għal spalla,

jinħaslu flimkien f’doċċa waħda,

għax ibatu biex jinżlu jogħrku saqajhom

u ma jistgħux jiġġebbdu biex jaħslu daharhom

għax meta taħsel ġisem bħal dak

tkun qisek qed taħsel trakk tal-containers.

 

Wara jmorru lura d-dar

għand in-nisa ċkejknin tagħhom,

dawn il-blalen tal-ħadid tal-imħabba

b’xagħarhom ibbliċjat isfar, jew kannella,

li jħobbu s-saħħa,

li jużaw l-istess magna li tqaxxar is-suf

u l-istess ingwent artifiċjali biex tismar

li bih jillustraw it-tazzi u l-midalji

u jgħaddu x-xorzijiet qosra li bihom jikkompetu,

għax is-saħħa u s-sbuħija jitolbu sagrifiċċju,

u dawn jissagrifikaw ruħhom.

 

Imma billejl, dawn l-irġiel qishom ġolfijiet, il-ġmiel tagħhom,

jimteddu maġenbhom —

meta jimteddu f’sodda waħda ħdejn ġgant bħal dan

qishom qed jorqdu maġenb dar tal-briks,

u jdumu lejl sħiħ

biex imellsu kull art u kull briksa

u mbagħad fl-aħħar jorqdu,

u jserrħu rashom, fis-seba’ sema,

fuq l-imħaded ibsin tal-muskoli ta’ żwieġhom.


Huma

Se jaħslu jdejhom wara l-ikel,

u mbagħad il-waiter se jeħdilhom il-platti,

f’idejn separati.

 

Il-qmis mgħoddija sew,

u ċ-ċinturin mistrieħ fuq qaddu

kunfidenti u affidabbli –

kollox miexi sew f’ħajtu.

 

Hi tuża fwejjaħ qawwijin b’ismijiet kbar –

Passjoni, Xenqat, Dnub,

imma dejjem taħsel idejha fl-innoċenza,

u wiċċha stranġier, lixx,

m’hemm xejn fih li jibqa’ minqux f’moħħok.

 

Jibqa’ f’din id-dinja minħabba l-eye shadow biss.

 

Meta jmorru lura d-dar,

forsi x-xenqat tagħhom biss se jġiegħlu l-fattizzi perfetti, indukrati jokorbu

bħalma l-bukagħwieġ iġiegħel sieq l-atleta tokrob bil-ġiri.

 

Imma l-karezzi tagħhom se jkunu effiċjenti,

kważi biċċa negozju.

 

Imbagħad se tqum mis-sodda

u timsaħ il-make-up.

Se jieħdu doċċa waħedhom,

u se jaħslu snienhom waħedhom:

il-bżieq tagħhom biss

se jitħallat fl-istess serpentina tas-sink.

 

F’dik il-kamra tal-banju

is-serpentina tas-sink qatt ma tinstadd;

f’dak il-flett is-sistema tal-ilma għadha ġdida;

f’dik id-dar il-pajpijiet b’saħħithom;

f’dak il-kwartier fis-sistema tad-drenaġġ m’hemmx problemi,

f’dik il-belt il-faċilitajiet tat-tisfija tal-ilma huma moderni,

affidabbli, u effettivi,

bħal dak kollu li laqqagħhom flimkien

f’din il-belt,

f’dan il-kwartier,

f’dan il-bini,

f’dan il-flett,

fuq dis-sodda,

bħal par riġlejn

li rkopptejhom qatt ma jmissu ma’ xulxin.


Ħija

Kellek erba’ snin meta qalulek

“Dan ħuk.”

Ma spjegawlek xejn aktar.

Kulma qalu:

“Dan ħuk.”

 

Kont kurjuż int

u bil-mod il-mod fik twieled is-suspett.

 

Jien imxejt warajk.

Kull fejn mort jien, kont insibek quddiemi.

Il-pum tal-bieb kien ikun għadu sħun

meta fil-pala t’idi kont naqbdu jien.

 

U min kien ikun dejjem bilqiegħda

fis-seat ta’ quddiem maġenb il-pa,

fuq il-lemin ta’ missierna?

 

Int ħbejtni.

Aktarx kulħadd kien jaħseb li hemm inti biss.

Min se jemmen fis-setgħat tiegħek

jekk hemm dik il-kopja

wara dahrek?

 

Int bżajt li kont se neħodlok ir-riħa tiegħek

u ħadd ma kien se jibqa’ jagħrfek.

 

Jien qgħadt warajk

bil-flokk tas-suf l-antik tiegħek,

biż-żarbun li l-lazzijiet tiegħu

dejjem jinħallu.

Bqajt wara dahrek

nitfa’ l-ġebliet fil-bwiet

biex id-dinja fl-aħħar tħoss

il-piż tiegħi.

 

Osservajt u flejt.

Kont għadni m’iniex lest

U qgħadt niżviluppa waħdi l-ħiliet,

nillostra kull rukkell,

kull ġog

li ksibt, bilwieqfa fid-dell

u nistenna,

sakemm

ma jkollokx bżonnhom iżjed.

 

Is-serratura waqgħet mal-art.

Jien ħdimt bis-sabar ta’ bniedem tas-sengħa

biex nibni lili nnifsi.

Kultant kont tkun trid timbotta dawk in-nebbieta determinati

lura ġo fija,

dawk li, huma u jagħmlu bħalek,

kienu jitmejlu bik.

Int ħsibthom armi

mislutin għalik.

 

“Ma tistax tagħmel hekk,” qalulek.

“Dak ħuk.”

Imma inti m’emminthomx.

Kont għadni ma tgħallimtx

xi rrid nagħmel biex inkun ħuk.

 

U stennejt.

Osservajt u flejt.

Tlajt fuq il-ponot ta’ subgħajja

biex nittawwal minn fuq spallejk.

 

Is-snin ħadmu favurija.

U mbagħad, darba fost l-oħrajn,

ħriġt għad-dawl.

 

Irnexxieli nikseb ir-riħa ta’ familti

u ta’ familti kelli l-fattizzi.

 

Ix-xemx kienet qed tisreġ,

imma ma dejqitnix.

Fl-aħħar kelli d-dell tiegħi,

imma kont għadni rrid nimmudellah.

Kont għadni m’iniex sħiħ,

imma kont dak li kelli nkun.

 

“Dan ħija,” għedt int.

“Dan ħija.”


Kummentarju għall-Epitaffju ta’ Villon Miktub Għalih u għal Sħabu Huma u Jistennew il-Forka

Lil dawk li jagħtuhom il-forka

jew isallbuhom,

l-aħħar privileġġ jeħduhulhom —

li jmutu fl-art,

 

bħallikieku l-art li ġarret

id-delitti tagħhom

ma felħitx iġġorr

mewthom.

 

Imutu bħall-imgħarrqin

li marru jgħumu fil-fond

u ma jistgħux imissu

l-art b’saqajhom.

 

L-oħrajn jiċċassaw lejhom b’ħalqhom miftuħ,

qishom qed jaraw l-allat

jew in-nobbli —

fis-skiet u minn taħt.

 

Dawk li hemm imdendlin —

it-tron tagħhom huwa l-arja

u l-qabda dubbien madwar rashom —

il-kuruna.

 

Ħadd ma jista’ jqiegħed

fjura jew ġebla

fil-post fejn waqfet

qalbhom.

 

Iż-żraben biss

huma sospiżi fil-vojt

bħal frottiet strambi.

Ir-riħ ibandalhom bil-mod.